1 Versterk het jonge kind

In vijf stappen naar een rijke speelomgeving

08 oktober 2015

De peuters komen binnen. De pedagogisch medewerkers hebben de bouwhoek opnieuw ingericht en kijken verwachtingsvol wat de peuters gaan doen. De pm-ers hebben de hoek opgeruimd, kasten neergezet om de hoek af te bakenen en een mat neergelegd. Het bouwmateriaal hebben ze klaar gelegd maar – en dat is nieuw – ze hebben daar ook een bak met dieren bijgezet. Sommige peuters rennen erop af en andere blijven twijfelend kijken. De pm-er knikt bemoedigend. Dan barst het spel los. Een jongen oppert het idee om een weg te maken. Een meisje haalt de dieren uit de bak en zet die tussen de blokken “Dit is een dierentuin. En deze tijger zit in een hok”. 

‘De omgeving is de derde pedagoog’ stelt Reggio Emilia. Wanneer je een ruimte goed indeelt en goed gebruik weet te maken van de juiste materialen, kan de ruimte inderdaad als derde pedagoog dienen. Maar hoe deel je een ruimte dan goed in?

Tip 1 - Gebruik materiaal waar ze ontdekkingen mee kunnen doen
Kinderen zijn de wereld aan het ontdekken en zijn van nature nieuwsgierig. Zet materiaal neer dat uitnodigt om te ontdekken en gebruik ‘open’ materiaal, zoals een vergrootglas, een periscoop of een kaleidoscoop, zand- en watertafel, ballonnen, zaklamp en spiegel, een stemvork, een prisma, een terrarium met kevers, verf, water, kartonnen dozen, takken, kastanjes, houten blokken, etc. Open materiaal of ‘openeindmateriaal’ kan voor allerlei verschillende doelen worden gebruiken, in tegenstelling tot gesloten materiaal wat voor 1 doel gebruikt kan worden. Kinderen kunnen hiermee knutselen, het gebruiken voor een fantasiespel, ermee bouwen of het vormt een aanleiding om weer iets te ontdekken. Bijvoorbeeld: kunnen kastanjes drijven? Wat zit er in een kastanje?

Tip 2 – Wissel regelmatig het materiaal in de hoeken
Het hoeft niet ingewikkeld te zijn om de kinderen uit te dagen tot (ander) spel. Zet een keer de barbies in de autohoek en laat de kinderen in de poppenhoek een keer met echte theezakjes en lauw water zelf thee zetten. Een themahoek is heel geschikt om kinderen spelenderwijs het thema te laten ontdekken en de themawoorden in hun spel aan bod komen. Maar betrek de kinderen meteen bij het thema door samen met de kinderen de hoek of de thematafel in te richten en te zorgen dat het speelgoed, de boekjes, de foto’s, de woorden op kindhoogte hangen. Kinderen kunnen zich vaak helemaal inleven wanneer ze zich kunnen verkleden: bijvoorbeeld als dier bij het thema dierentuin of als dokter bij het thema ziek en beter. Geef de huishoek dus per thema een kleine metamorfose door er kleding en attributen aan toe te voegen die passen bij het thema en waar kinderen tot (rollen-)spel worden uitgelokt.

Tip 3 - Werk groot
Maar al te vaak zien we kleine hoeken, kleine puzzels, een klein poppenhuis en ieder kind een eigen A4’tje om op te tekenen. Hierdoor kunnen er hooguit 2 of 3 kinderen tegelijk met het materiaal spelen. Daarnaast wordt vooral de fijne motoriek gestimuleerd. Werk eens groot. Maak een gigantisch kartonnen kasteel in de groep of een grondpuzzel, gebruik verhuisdozen om mee te bouwen in plaats van duplo, grote vellen papier of een hele rol papier op de grond. Waarom spelen met een piepklein poppenhuis als je ook je eigen hut mag bouwen in het lokaal. Onwijs uitdagend voor de kinderen. Door te werken met groot materiaal zie je meer samenspel bij de kinderen, minder conflicten omdat kinderen de ruimte hebben en kinderen worden heel creatief in hun spel.

Tip 4 – Zorg voor afgeschermde hoeken (grote en kleine hoeken)
Zorg voor hoeken waar kinderen zich kunnen terugtrekken om tot rust te komen of even een boekje kunnen lezen. Een grote groep kinderen is ook voor de kinderen zelf soms vermoeiend. Maak deze hoek gezellig met kussens en knuffels en zet de boeken dichtbij. De andere hoeken zijn ook belangrijk om af te bakenen. Door afgebakende hoeken worden kinderen niet steeds afgeleid door wat er om hen heen gebeurt en kunnen ze beter in hun spel blijven.

Tip 5 - Maak gebruik van de buitenruimte!
Buiten is er vanalles te ontdekken. En met buiten bedoelen we niet alleen het schoolplein, maar ook de sloot, het grasveld, het park, de modderpoel, de lucht en alles in de omgeving van jouw groep. Natuur en natuurlijke materialen zijn een rijke bron voor spelen en leren en voor ontdekken en onderzoeken. Door bijvoorbeeld het leven in de sloot te bekijken leren kinderen van alles over insecten, het onderwaterleven, waterplanten of hoe er uit kikkerdril dikkopjes, kikkervisjes en uiteindelijk kikkers voortkomen.


Wil je meer ideeën over hoe de buitenruimte te gebruiken of hoe kinderen uit te dagen tot ontdekken, stuur dan gerust een mailtje naar m.tajik@sardes.nl. We hebben veel aanbod om je hierbij te helpen!

 --> Heb jij inspirerende voorbeelden van hoe jij invulling geeft aan deze tips? We horen het graag! Laat een twitterbericht achter of post een foto van jouw uitdagende ruimte @vhjk.

Blogger: